WhatsApp Channel
पेपर 1 व 2 साठी
> *बालविकास आणि अध्यापनशास्त्र*
*TET परीक्षा 2026*
*1. बालविकासाचा अर्थ काय?*
A) फक्त शारीरिक वाढ
B) बालकाच्या शारीरिक, मानसिक आणि बौद्धिक क्षमतेत होणारा प्रगत बदल
C) फक्त बुद्धिमत्ता वाढणे
D) फक्त उंची वाढणे
*उत्तर: B*
*2. मानसशास्त्राचा जनक कोणाला मानले जाते?*
A) सिगमन फ्रॉइड
B) विल्यम वुंट
C) जॉन ड्युई
D) जीन पियाजे
*उत्तर: B*
*3. 'बुद्धिमत्ता' (IQ) मोजण्याचे सूत्र कोणी मांडले?*
A) अल्फ्रेड बिने
B) विल्यम स्टर्न
C) चार्लस स्पीअरमन
D) थरस्टन
*उत्तर: B*
*4. बुद्ध्यांक काढण्याचे सूत्र काय आहे?*
A) (शारीरिक वय / मानसिक वय) × 100
B) (मानसिक वय / शारीरिक वय) × 100
C) (मानसिक वय + शारीरिक वय) × 100
D) (मानसिक वय - शारीरिक वय) × 100
*उत्तर: B*
*5. जीन पियाजे यांनी बोधात्मक विकासाच्या किती अवस्था सांगितल्या आहेत?*
A) दोन
B) तीन
C) चार
D) पाच
*उत्तर: C*
*6. कोहलरने कोणत्या प्राण्यावर प्रयोग केला?*
A) कुत्रा
B) मांजर
C) चिंपांझी (सुलतान)
D) उंदीर
*उत्तर: C*
*7. थॉर्नडाईक यांच्या शिक्षणाच्या मुख्य नियमात कोणता नियम नाही?*
A) सज्जतेचा नियम
B) सरावाचा नियम
C) परिणामाचा नियम
D) सापेक्षतेचा नियम
*उत्तर: D*
*8. 'स्कॅफोल्डिंग' ही संकल्पना कोणी मांडली?*
A) जीन पियाजे
B) लेव्ह वायगोत्स्की
C) जॉन ड्युई
D) एरिक एरिक्सन
*उत्तर: B*
*9. 'अभिजात अभिसंधान' कोणी मांडले?*
A) बी. एफ. स्किनर
B) इव्हान पाव्हलॉव्ह
C) अल्बर्ट बांदुरा
D) थॉर्नडाईक
*उत्तर: B*
*10. 'साधक अभिसंधान' कोणाचे आहे?*
A) पाव्हलॉव्ह
B) बी. एफ. स्किनर
C) कोहलर
D) वॉटसन
*उत्तर: B*
https://whatsapp.com/channel/0029Va5ht4A8KMqrdulLvF1r
*11. समावेशक शिक्षण म्हणजे काय?*
A) फक्त मतिमंद मुलांना शिकवणे
B) फक्त हुशार मुलांना शिकवणे
C) सर्व प्रकारच्या मुलांना एकाच छताखाली शिक्षण देणे
D) फक्त मुलींना शिकवणे
*उत्तर: C*
*12. 'मतिमंद' मुलांचा बुद्ध्यांक सामान्यतः किती असतो?*
A) 90 पेक्षा जास्त
B) 80 ते 90
C) 70 ते 80
D) 70 पेक्षा कमी
*उत्तर: D*
*13. 'सर्जनशीलता' कशाशी संबंधित आहे?*
A) अभिसारी विचार
B) अपसारी विचार
C) स्मरणशक्ती
D) तर्कशक्ती
*उत्तर: B*
*14. प्रगतीशील शिक्षणाचे जनक कोण आहेत?*
A) रुसो
B) जॉन ड्युई
C) पेस्टालॉझी
D) फ्रोबेल
*उत्तर: B*
*15. कोहलबर्ग यांनी नैतिक विकासाच्या किती पातळ्या सांगितल्या आहेत?*
A) दोन
B) तीन
C) चार
D) पाच
*उत्तर: B*
*16. 'ZPD' म्हणजे काय?*
A) झोन ऑफ पर्सनल डेव्हलपमेंट
B) झोन ऑफ प्रॉक्सिमल डेव्हलपमेंट
C) झोन ऑफ पॉवरफुल डेव्हलपमेंट
D) झोन ऑफ प्रॅक्टिकल डेव्हलपमेंट
*उत्तर: B*
*17. शिरपादाभिमुख विकास म्हणजे?*
A) पायाकडून डोक्याकडे
B) डोक्याकडून पायाकडे
C) मध्यभागाकडून टोकाकडे
D) टोकाकडून मध्यभागाकडे
*उत्तर: B*
*18. 'किशोरावस्था' हा ताणतणावाचा काळ आहे, असे कोणी म्हटले?*
A) जीन पियाजे
B) स्टॅन्ले हॉल
C) एरिक एरिक्सन
D) सिगमन फ्रॉइड
*उत्तर: B*
*19. बहुविध बुद्धिमत्ता सिद्धांत कोणी मांडला?*
A) स्पीअरमन
B) थरस्टन
C) हॉवर्ड गार्डनर
D) गिल्फोर्ड
*उत्तर: C*
*20. बालमजुरी प्रतिबंधक कायदा कोणत्या वर्षी लागू झाला?*
A) 1984
B) 1986
C) 1992
D) 2009
*उत्तर: B*
*21. 'मुले कोरी पाटी असतात' असे कोणी म्हटले?*
A) रुसो
B) पेस्टालॉझी
C) जॉन लॉक
D) पाव्हलॉव्ह
*उत्तर: C*
*22. 'लर्निंग विदाउट बर्डन' हा अहवाल कोणाचा आहे?*
A) कोठारी समिती
B) मुदलियार आयोग
C) यशपाल समिती
D) राधाकृष्णन आयोग
*उत्तर: C*
*23. RTE 2009 नुसार प्राथमिक शाळेत विद्यार्थी-शिक्षक प्रमाण किती असावे?*
A) 20:1
B) 25:1
C) 30:1
D) 40:1
*उत्तर: C*
*24. 'डिस्लेक्सिया' कशाशी संबंधित आहे?*
A) लेखनातील दोष
B) वाचनातील दोष
C) गणितातील दोष
D) बोलण्यातील दोष
*उत्तर: B*
*25. 'डिसग्राफिया' कशाशी संबंधित आहे?*
A) वाचनातील दोष
B) लेखनातील दोष
C) गणितातील दोष
D) ऐकण्यातील दोष
*उत्तर: B*
*26. 'डिसकॅल्क्युलिया' कशाशी संबंधित आहे?*
A) वाचनातील दोष
B) लेखनातील दोष
C) गणितीय प्रक्रिया करण्यातील दोष
D) चित्रकला दोष
*उत्तर: C*
*27. अध्यापनाची सर्वात प्रभावी पद्धत कोणती?*
A) व्याख्यान पद्धत
B) पाठांतर पद्धत
C) कृतीतून शिक्षण
D) प्रश्नोत्तर पद्धत
*उत्तर: C*
*28. 'मायक्रो टीचिंग' चे चक्र किती मिनिटांचे असते?*
A) 20 मिनिटे
B) 30 मिनिटे
C) 36 मिनिटे
D) 45 मिनिटे
*उत्तर: C*
*29. सूक्ष्म अध्यापनाची संकल्पना कोणी मांडली?*
A) जॉन ड्युई
B) ड्वाईट ॲलन
C) हर्बर्ट स्पेन्सर
D) कार्ल रॉजर्स
*उत्तर: B*
*30. व्यक्तिमत्त्वाचा 'स्व' सिद्धांत कोणी मांडला?*
A) सिगमन फ्रॉइड
B) अल्फ्रेड ॲडलर
C) कार्ल रॉजर्स
D) कार्ल युंग
*उत्तर: C*
*31. 'प्रकल्प पद्धती' चे जनक कोण?*
A) जॉन ड्युई
B) डब्ल्यू. एच. किलपॅट्रिक
C) मारिया मोंटेसरी
D) फ्रोबेल
*उत्तर: B*
*32. 'मोंटेसरी पद्धत' कोणी शोधली?*
A) फ्रोबेल
B) रुसो
C) डॉ. मारिया मोंटेसरी
D) पेस्टालॉझी
*उत्तर: C*
*33. 'किंडरगार्टन' पद्धतीचे जनक कोण?*
A) मारिया मोंटेसरी
B) फ्रेडरिक फ्रोबेल
C) जॉन ड्युई
D) हर्बर्ट
*उत्तर: B*
*34. शिक्षणात 'बक्षीस आणि शिक्षा' हे काय आहेत?*
A) अंतर्गत प्रेरणा
B) बाह्य प्रेरणा
C) नैसर्गिक प्रेरणा
D) सामाजिक प्रेरणा
*उत्तर: B*
*35. 'प्रयत्न-प्रमाद' उपपत्ती कोणाची आहे?*
A) पाव्हलॉव्ह
B) स्किनर
C) एडवर्ड थॉर्नडाईक
D) कोहलर
*उत्तर: C*
*36. 'मर्मदृष्टी' उपपत्ती कोणाची आहे?*
A) थॉर्नडाईक
B) पाव्हलॉव्ह
C) कोहलर
D) स्किनर
*उत्तर: C*
*37. 'बुद्धिमत्तेचा द्विघटक सिद्धांत' कोणी मांडला?*
A) थरस्टन
B) गिल्फोर्ड
C) चार्लस स्पीअरमन
D) थॉर्नडाईक
*उत्तर: C*
*38. भाषिक विकासाचा सिद्धांत कोणी मांडला?*
A) वायगोत्स्की
B) पियाजे
C) नोम चॉम्स्की
D) स्किनर
*उत्तर: C*
*39. 'ब्लूमची वर्गीकरण पद्धती' कशाशी संबंधित आहे?*
A) अध्यापन पद्धती
B) शैक्षणिक उद्दिष्टे
C) मूल्यमापन
D) अभ्यासक्रम
*उत्तर: B*
*40. बोधात्मक क्षेत्रातील सर्वात उच्च स्तर कोणता?*
A) ज्ञान
B) आकलन
C) उपयोजन
D) मूल्यांकन
*उत्तर: D*
*41. अध्यापन प्रक्रियेतील 'त्रिध्रुवीय' घटक कोणते?*
A) शिक्षक, पालक, विद्यार्थी
B) शिक्षक, विद्यार्थी, अभ्यासक्रम
C) शाळा, समाज, कुटुंब
D) उद्देश, आशय, पद्धत
*उत्तर: B*
*42. विशेष गरजा असणाऱ्या मुलांसाठी कोणते शिक्षण महत्त्वाचे आहे?*
A) विशेष शिक्षण
B) एकात्मिक शिक्षण
C) समावेशक शिक्षण
D) मूलभूत शिक्षण
*उत्तर: C*
*43. व्यक्तिमत्त्व मापनाची 'शाईच्या डागांची चाचणी' कोणी तयार केली?*
A) बिने
B) सायमन
C) हर्मन रोर्शा
D) थरस्टन
*उत्तर: C*
*44. 'अध्ययन संक्रमण' म्हणजे काय?*
A) शिकणे थांबणे
B) एका परिस्थितीतील शिकण्याचा उपयोग दुसऱ्या परिस्थितीत होणे
C) विसरणे
D) फक्त पाठ करणे
*उत्तर: B*
*45. 'ॲप्टीट्यूड' म्हणजे काय?*
A) मिळवलेले ज्ञान
B) विशिष्ट क्षेत्रातील जन्मजात क्षमता
C) अनुभव
D) कौशल्य
*उत्तर: B*
*46. अब्राहम मास्लो यांनी 'गरजांचा पदानुक्रम' सिद्धांतात किती गरजा सांगितल्या?*
A) तीन
B) चार
C) पाच
D) सहा
*उत्तर: C*
*47. मास्लोनुसार सर्वोच्च गरज कोणती?*
A) शारीरिक गरजा
B) सुरक्षिततेच्या गरजा
C) सामाजिक गरजा
D) आत्मसाक्षात्कारी गरजा
*उत्तर: D*
*48. 'सामाजिक अध्ययन उपपत्ती' कोणी मांडली?*
A) पियाजे
B) वायगोत्स्की
C) अल्बर्ट बांदुरा
D) ब्रुनर
*उत्तर: C*
*49. मनोविश्लेषणवादाचे जनक कोण?*
A) कार्ल युंग
B) अल्फ्रेड ॲडलर
C) सिगमन फ्रॉइड
D) विल्यम जेम्स
*उत्तर: C*
*50. 'प्रतिभाशाली' बालकांचा बुद्ध्यांक किती असतो?*
A) 120 पेक्षा जास्त
B) 130 पेक्षा जास्त
C) 140 पेक्षा जास्त
D) 150 पेक्षा जास्त
*उत्तर: C*
-
*51. 'नकारात्मक शिक्षण' ही संकल्पना कोणाची आहे?*
A) जॉन ड्युई
B) पेस्टालॉझी
C) रुसो
D) फ्रोबेल
*उत्तर: C*
*52. 'एकात्मिक शिक्षण' कधी सुरू झाले?*
A) 1964
B) 1974
C) 1986
D) 2001
*उत्तर: B*
*53. वर्गातील शिस्त कशी असावी?*
A) हुकूमशाही
B) स्व-शिस्त आणि लोकशाहीवादी
C) लष्करी
D) मुक्त
*उत्तर: B*
*54. 'ब्लूमची वर्गीकरण पद्धती' कशाशी संबंधित आहे?*
A) अध्यापन पद्धती
B) शैक्षणिक उद्दिष्टे
C) मूल्यमापन तंत्र
D) शिस्त
*उत्तर: B*
*55. बोधात्मक क्षेत्रातील सर्वात उच्च स्तर कोणता?*
A) ज्ञान
B) आकलन
C) संश्लेषण
D) मूल्यांकन
*उत्तर: D*
*56. अध्यापन प्रक्रियेतील 'त्रिध्रुवीय' घटक कोणते?*
A) शिक्षक, पालक, मुख्याध्यापक
B) शिक्षक, विद्यार्थी, अभ्यासक्रम
C) शाळा, समाज, कुटुंब
D) उद्दिष्ट, आशय, मूल्यमापन
*उत्तर: B*
*57. 'शालेय दप्तराचे ओझे कमी करणे' कोणत्या समितीने सुचवले?*
A) कोठारी समिती
B) मुदलियार आयोग
C) यशपाल समिती
D) राधाकृष्णन आयोग
*उत्तर: C*
*58. विशेष गरजा असणाऱ्या मुलांसाठी कोणते शिक्षण महत्त्वाचे आहे?*
A) विशेष शिक्षण
B) एकात्मिक शिक्षण
C) समावेशक शिक्षण
D) दूरस्थ शिक्षण
*उत्तर: C*
*59. बालकाचा सर्वाधिक विकास कोणत्या अवस्थेत होतो?*
A) किशोरावस्था
B) युवावस्था
C) अर्भकावस्था आणि बालपण
D) प्रौढावस्था
*उत्तर: C*
*60. 'क्रियात्मक विकास' म्हणजे काय?*
A) बौद्धिक विकास
B) भाषिक विकास
C) स्नायूंचे नियंत्रण आणि समन्वय
D) सामाजिक विकास
*उत्तर: C*
*61. शिक्षकाचा सर्वात महत्त्वाचा गुण कोणता?*
A) कठोरपणा
B) संयम आणि चिकाटी
C) फक्त ज्ञान
D) श्रीमंती
*उत्तर: B*
*62. व्यक्तिमत्त्व मापनाची 'शाईच्या डागांची चाचणी' कोणी तयार केली?*
A) बिने
B) सायमन
C) हर्मन रोर्शा
D) कॅटेल
*उत्तर: C*
*63. 'बुद्धिमत्तेचा समूह घटक सिद्धांत' कोणाचा आहे?*
A) स्पीअरमन
B) थरस्टन
C) गिल्फोर्ड
D) थॉर्नडाईक
*उत्तर: B*
*64. 'अध्ययन संक्रमण' म्हणजे काय?*
A) शिकणे थांबवणे
B) एका परिस्थितीतील शिकण्याचा उपयोग दुसऱ्या परिस्थितीत होणे
C) फक्त पाठांतर करणे
D) विसरणे
*उत्तर: B*
*65. 'धन संक्रमण' म्हणजे काय?*
A) आधीचे शिक्षण नवीन शिक्षणात अडथळा आणते
B) आधीचे शिक्षण नवीन शिक्षणास मदत करते
C) काहीही परिणाम होत नाही
D) पूर्ण विसरणे
*उत्तर: B*
*66. 'ऋण संक्रमण' म्हणजे काय?*
A) आधीचे शिक्षण नवीन शिक्षणास मदत करते
B) आधीचे शिक्षण नवीन शिक्षणात अडथळा निर्माण करते
C) नवीन काहीच न शिकणे
D) जलद शिकणे
*उत्तर: B*
*67. 'शून्य संक्रमण' म्हणजे काय?*
A) धन परिणाम
B) ऋण परिणाम
C) आधीच्या शिक्षणाचा नवीन शिक्षणावर काहीही परिणाम न होणे
D) मिश्र परिणाम
*उत्तर: C*
*68. 'ॲप्टीट्यूड' म्हणजे काय?*
A) मिळवलेले ज्ञान
B) विशिष्ट क्षेत्रातील जन्मजात क्षमता
C) अनुभव
D) सराव
*उत्तर: B*
*69. प्रेरणा चक्रातील पहिली पायरी कोणती?*
A) प्रेरणा
B) गरज (Need)
C) ध्येय
D) समाधान
*उत्तर: B*
*70. अब्राहम मास्लो यांनी 'गरजांचा पदानुक्रम' सिद्धांतात किती गरजा सांगितल्या?*
A) 3
B) 4
C) 5
D) 6
*उत्तर: C*
*71. मास्लोनुसार सर्वात महत्त्वाची पहिली गरज कोणती?*
A) सुरक्षिततेची गरज
B) सामाजिक गरज
C) शारीरिक गरजा
D) आत्मसन्मानाची गरज
*उत्तर: C*
*72. मास्लोनुसार सर्वोच्च गरज कोणती?*
A) प्रेमाची गरज
B) आत्मसन्मान
C) आत्मसाक्षात्कारी गरजा
D) शारीरिक गरज
*उत्तर: C*
*73. 'सामाजिक अध्ययन उपपत्ती' कोणी मांडली?*
A) पियाजे
B) वायगोत्स्की
C) अल्बर्ट बांदुरा
D) ब्रुनर
*उत्तर: C*
*74. बांदुरा यांनी कशावर प्रयोग केला?*
A) कुत्रा
B) बोबो डॉल (Bobo Doll)
C) उंदीर
D) कबूतर
*उत्तर: B*
*75. 'अहं' कोणत्या तत्त्वावर काम करतो?*
A) आनंद तत्त्व
B) वास्तवता (Reality) तत्त्व
C) नैतिकता तत्त्व
D) कल्पना तत्त्व
*उत्तर: B*
*76. 'ईड' कोणत्या तत्त्वावर काम करतो?*
A) वास्तवता
B) नैतिकता
C) आनंद (Pleasure) तत्त्व
D) सामाजिक तत्त्व
*उत्तर: C*
*77. 'सुपर ईगो' कशावर आधारित आहे?*
A) आनंद
B) वास्तवता
C) नैतिकता आणि मूल्ये
D) भीती
*उत्तर: C*
*78. मनोविश्लेषणवादाचे जनक कोण?*
A) कार्ल युंग
B) अल्फ्रेड ॲडलर
C) सिगमन फ्रॉइड
D) विल्यम जेम्स
*उत्तर: C*
*79. 'प्रतिभाशाली' बालकांचा बुद्ध्यांक किती असतो?*
A) 110 पेक्षा जास्त
B) 120 पेक्षा जास्त
C) 130 पेक्षा जास्त
D) 140 पेक्षा जास्त
*उत्तर: D*
*80. 'अध्यापन सूत्र' कोणी मांडले?*
A) जॉन ड्युई
B) हर्बर्ट स्पेन्सर
C) रुसो
D) पेस्टालॉझी
*उत्तर: B*
*81. 'ज्ञात कडून अज्ञाताकडे' हे काय आहे?*
A) अध्यापन पद्धत
B) अध्यापन सूत्र
C) मूल्यमापन तंत्र
D) शिक्षणाचे ध्येय
*उत्तर: B*
*82. 'आगमन पद्धती' म्हणजे काय?*
A) नियमाकडून उदाहरणाकडे
B) उदाहरणाकडून नियमाकडे जाणे
C) फक्त व्याख्या सांगणे
D) फक्त पाठ करणे
*उत्तर: B*
*83. 'निगमन पद्धती' म्हणजे काय?*
A) उदाहरणाकडून नियमाकडे
B) नियमाकडून उदाहरणाकडे जाणे
C) फक्त प्रश्न विचारणे
D) गट चर्चा
*उत्तर: B*
*84. अध्यापनातील 'प्रतिमान' कोणी मांडले?*
A) पियाजे व वायगोत्स्की
B) ब्रुस जॉयस आणि मार्शा वेल
C) ब्लूम व क्राथव्हॉल
D) थॉर्नडाईक व स्किनर
*उत्तर: B*
*85. बुद्धिमत्तेचा 'त्रि-आयामी' सिद्धांत कोणाचा?*
A) स्पीअरमन
B) थरस्टन
C) जे. पी. गिल्फोर्ड
D) थॉर्नडाईक
*उत्तर: C*
*86. गिल्फोर्डच्या सिद्धांतात एकूण किती घटक आहेत?*
A) 120
B) 150
C) 180
D) 200
*उत्तर: C*
*87. 'स्मृती' चे किती टप्पे आहेत?*
A) दोन
B) तीन - नोंदणी, साठवणूक, पुनरुज्जीवन
C) चार
D) पाच
*उत्तर: B*
*88. विस्मरण म्हणजे काय?*
A) नवीन शिकणे
B) शिकलेले माहिती आठवू न शकणे
C) जलद शिकणे
D) फक्त पाहणे
*उत्तर: B*
*89. 'प्रगतीशील शिक्षण' कशावर भर देते?*
A) पाठांतर
B) समस्या निवारण आणि टीकात्मक विचार
C) फक्त परीक्षा
D) शिस्त
*उत्तर: B*
*90. CCE म्हणजे काय?*
A) सेंट्रल बोर्ड एक्झाम
B) Continuous and Comprehensive Evaluation
C) चाइल्ड केअर एज्युकेशन
D) को-ऑपरेटिव्ह एज्युकेशन
*उत्तर: B*
*91. मूल्यमापनाचे मुख्य दोन प्रकार कोणते?*
A) लेखी आणि तोंडी
B) आकारिक आणि संकलित
C) अंतर्गत आणि बाह्य
D) औपचारिक आणि अनौपचारिक
*उत्तर: B*
*92. संकलित मूल्यमापन कधी केले जाते?*
A) दररोज
B) आठवड्याला
C) सत्राच्या शेवटी
D) तासाच्या सुरुवातीला
*उत्तर: C*
*93. आकारिक मूल्यमापन कधी केले जाते?*
A) वर्षाच्या शेवटी
B) अध्यापन प्रक्रिया चालू असताना
C) फक्त सुट्टीत
D) फक्त परीक्षेत
*उत्तर: B*
*94. 'बालक हाच शिक्षणाचा केंद्रबिंदू असावा' असे कोणी म्हटले?*
A) जॉन ड्युई
B) रुसो
C) पेस्टालॉझी
D) फ्रोबेल
*उत्तर: B*
*95. अध्यापनाच्या 'पंचपदी' कोणाच्या आहेत?*
A) हर्बर्ट स्पेन्सर
B) जॉन ड्युई
C) हर्बर्ट
D) रुसो
*उत्तर: C*
*96. शिक्षकाची भूमिका कशी असावी?*
A) हुकूमशहा
B) फक्त व्याख्याता
C) मार्गदर्शक आणि सुलभक
D) फक्त परीक्षक
*उत्तर: C*
*97. 'ऑटिझम' हा कोणता विकार आहे?*
A) शारीरिक विकार
B) सामाजिक संप्रेषणातील दोष
C) दृष्टीदोष
D) ऐकण्याचा दोष
*उत्तर: B*
*98. 'ADHD' चा पूर्ण अर्थ काय?*
A) ऑटिझम डेव्हलपमेंट डिसऑर्डर
B) Attention Deficit Hyperactivity Disorder
C) ॲकॅडमिक डिसऑर्डर
D) ॲडल्ट डेव्हलपमेंट हँडीकॅप
*उत्तर: B*
*99. 'गिफ्टेड' मुलांची ओळख कशी पटवाल?*
A) फक्त गुणांवरून
B) फक्त वयावरून
C) त्यांच्या उच्च बुद्ध्यांक आणि सृजनशीलतेवरून
D) फक्त दिसण्यावरून
*उत्तर: C*
*100. 'NCF' कधी जाहीर झाला?*
A) 1986
B) 2000
C) 2005
D) 2009
*उत्तर: C*
*101. NCF 2005 नुसार शिक्षकाची भूमिका काय आहे?*
A) ज्ञान देणारा
B) सुलभक
C) परीक्षक
D) प्रशासक
*उत्तर: B*
*102. बालकाचा भाषिक विकास वयानुसार कसा होतो?*
A) शब्द, वाक्य, रडणे
B) क्रमाने: रडणे, कुंजन, बडबडणे, शब्द
C) फक्त रडणे
D) फक्त शब्द
*उत्तर: B*
*103. 'भाषिक सापेक्षता' परिकल्पना कोणी मांडली?*
A) चॉम्स्की
B) व्हाॅर्फ
C) स्किनर
D) पियाजे
*उत्तर: B*
*104. मुले स्वतःशी बोलतात त्याला वायगोत्स्की काय म्हणतात?*
A) अहमकेंद्रित भाषण
B) खाजगी भाषण (Private Speech)
C) सामाजिक भाषण
D) निरर्थक बडबड
*उत्तर: B*
*105. मुले स्वतःशी बोलतात त्याला पियाजे काय म्हणतात?*
A) खाजगी भाषण
B) अहमकेंद्रित भाषण (Egocentric Speech)
C) प्रगल्भ भाषण
D) अंतर्गत भाषण
*उत्तर: B*
*106. 'पियाजे' यांच्या मते विकासाचा कोणता पैलू महत्त्वाचा आहे?*
A) सामाजिक
B) भावनिक
C) बोधात्मक
D) नैतिक
*उत्तर: C*
*107. 'ॲनिमिझम' म्हणजे काय?*
A) प्राण्यांवर प्रेम
B) निर्जीव वस्तूंना सजीव मानणे
C) निसर्गपूजा
D) विज्ञाननिष्ठा
*उत्तर: B*
*108. पियाजेच्या कोणत्या अवस्थेत बालक 'वस्तुस्थिती' समजते?*
A) पूर्व-संक्रियात्मक
B) मूर्त-संक्रियात्मक
C) संवेदी कारक अवस्था
D) औपचारिक-संक्रियात्मक
*उत्तर: C*
*109. 'इंद्रिय विकास' हा शिक्षणाचा पाया आहे, असे कोणाचे मत होते?*
A) फ्रोबेल
B) मोंटेसरी
C) ड्युई
D) रुसो
*उत्तर: B*
*110. बालविकासावर सर्वाधिक परिणाम कोणाचा होतो?*
A) फक्त अनुवंशाचा
B) फक्त शाळेचा
C) सामाजिक वातावरणाचा
D) फक्त आहाराचा
*उत्तर: C*
*111. 'अभिरुची' म्हणजे काय?*
A) जन्मजात बुद्धी
B) एखाद्या गोष्टीकडे लक्ष देण्याची प्रवृत्ती
C) मिळवलेले कौशल्य
D) शारीरिक शक्ती
*उत्तर: B*
*112. अवधान म्हणजे काय?*
A) विसरणे
B) विशिष्ट वस्तूवर मन एकाग्र करणे
C) स्वप्न पाहणे
D) झोपणे
*उत्तर: B*
*113. 'सापेक्षतावाद' शिक्षणात कोणी आणला?*
A) वर्तनवादी
B) मनोविश्लेषणवादी
C) गेस्टाल्टवाद्यांनी
D) रचनावादी
*उत्तर: C*
*114. 'व्यक्तिमत्त्व' शब्द कोणत्या लॅटिन शब्दापासून आला?*
A) पर्सन
B) परसोना (Persona)
C) पर्सनल
D) परस्पेक्ट
*उत्तर: B*
*115. 'परसोना' म्हणजे काय?*
A) व्यक्ती
B) मुखवटा
C) मन
D) शरीर
*उत्तर: B*
*116. 'अध्ययन वक्र' काय दर्शवतो?*
A) विस्मरणाचा दर
B) शिकण्याची प्रगती आणि वेग
C) बुद्ध्यांक
D) वय
*उत्तर: B*
*117. 'अध्ययन पठार' का येतो?*
A) जास्त हुशारी
B) थकवा, कंटाळा किंवा चुकीची पद्धत यामुळे
C) कमी वय
D) जास्त सराव
*उत्तर: B*
*118. 'मानसिक वय' ही संकल्पना कोणी मांडली?*
A) विल्यम स्टर्न
B) अल्फ्रेड बिने
C) थॉर्नडाईक
D) गिल्फोर्ड
*उत्तर: B*
*119. 'बिने-सायमन' ही पहिली बुद्धीमापन चाचणी कधी तयार झाली?*
A) 1900
B) 1905
C) 1910
D) 1916
*उत्तर: B*
*120. 'अनुवंश' म्हणजे काय?*
A) शिकलेले वर्तन
B) पालकांकडून मुलांकडे जाणारे जैविक गुणधर्म
C) सामाजिक सवयी
D) शाळेत मिळालेले ज्ञान
*उत्तर: B*
*121. गुणसूत्रांच्या किती जोड्या मानवात असतात?*
A) 21
B) 22
C) 23
D) 24
*उत्तर: C*
*122. 'X' आणि 'Y' गुणसूत्रे काय ठरवतात?*
A) उंची
B) लिंग (Sex)
C) रंग
D) बुद्धी
*उत्तर: B*
*123. 'मुली' होण्यासाठी कोणती गुणसूत्रे आवश्यक असतात?*
A) XY
B) XX
C) YY
D) X
*उत्तर: B*
*124. 'मुलगा' होण्यासाठी कोणती गुणसूत्रे आवश्यक असतात?*
A) XX
B) XY
C) YY
D) Y
*उत्तर: B*
*125. 'सृजनशील बालके' कशी असतात?*
A) फक्त पाठांतर करणारी
B) जिज्ञासू आणि कल्पक
C) शांत बसणारी
D) फक्त आज्ञा पाळणारी
*उत्तर: B*
*126. शिक्षणात 'दृश्य-श्राव्य' साधनांचा वापर का करावा?*
A) वेळ घालवण्यासाठी
B) आकलन सुलभ होण्यासाठी
C) शिक्षकाला आराम मिळावा
D) फक्त मजा म्हणून
*उत्तर: B*
*127. 'कृती संशोधन' कोणाशी संबंधित आहे?*
A) जॉन ड्युई
B) स्टीफन कोरी
C) कर्ट लेविन
D) पियाजे
*उत्तर: B*
*128. शालेय स्तरावरील समस्या सोडवण्यासाठी कोणते संशोधन केले जाते?*
A) मूलभूत संशोधन
B) प्रायोगिक संशोधन
C) कृती संशोधन
D) ऐतिहासिक संशोधन
*उत्तर: C*
*129. 'बालकेंद्रित शिक्षण' म्हणजे काय?*
A) शिक्षक केंद्रित
B) मुलांच्या गरजा आणि आवडीनुसार शिक्षण
C) पाठ्यपुस्तक केंद्रित
D) परीक्षाकेंद्रित
*उत्तर: B*
*130. 'मनोसामाजिक' विकासाचा सिद्धांत कोणाचा?*
A) फ्रॉइड
B) पियाजे
C) एरिक एरिक्सन
D) कोहलबर्ग
*उत्तर: C*
*131. एरिक्सनने विकासाच्या किती अवस्था सांगितल्या?*
A) 4
B) 6
C) 8
D) 10
*उत्तर: C*
*132. 'ओळख विरुद्ध संभ्रम' ही अवस्था कधी येते?*
A) शैशवावस्था
B) बालपण
C) किशोरावस्थेत
D) प्रौढावस्था
*उत्तर: C*
*133. 'सर्व शिक्षा अभियान' कधी सुरू झाले?*
A) 1995
B) 2001
C) 2005
D) 2009
*उत्तर: B*
*134. 'मिड डे मील' कधी सुरू झाला?*
A) 1991
B) 1995
C) 2001
D) 2004
*उत्तर: B*
*135. RTE नुसार 6 ते 14 वयोगटातील मुलांना कोणते शिक्षण दिले जाते?*
A) फक्त मोफत
B) फक्त सक्तीचे
C) मोफत आणि सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण
D) उच्च शिक्षण
*उत्तर: C*
*136. 'प्रगत अध्ययन' म्हणजे काय?*
A) फक्त पास होणे
B) उच्च दर्जाचे कौशल्य प्राप्त करणे
C) फक्त पाठ करणे
D) नक्कल करणे
*उत्तर: B*
*137. 'समायोजन' म्हणजे काय?*
A) संघर्ष करणे
B) परिस्थितीशी जुळवून घेणे
C) पळून जाणे
D) विरोध करणे
*उत्तर: B*
*138. 'संरक्षण यंत्रणा' संकल्पना कोणाची?*
A) ॲडलर
B) युंग
C) सिगमन फ्रॉइड
D) एरिक्सन
*उत्तर: C*
*139. 'उदात्तीकरण' म्हणजे काय?*
A) राग व्यक्त करणे
B) सामाजिक अमान्य इच्छांना मान्य स्वरूपात बदलणे
C) खोटे बोलणे
D) पळ काढणे
*उत्तर: B*
*140. 'तर्कसंगती' म्हणजे काय?*
A) सत्य स्वीकारणे
B) अपयशाचे खोटे समर्थन करणे
C) मदत मागणे
D) प्रयत्न करणे
*उत्तर: B*
*141. 'शिक्षण ही समाज परिवर्तनाची गुरुकिल्ली आहे' असे कोणी म्हटले?*
A) महात्मा गांधी
B) पं. नेहरू
C) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
D) रवींद्रनाथ टागोर
*उत्तर: C*
*142. 'वर्गातील बहुभाषिकता' हे काय आहे?*
A) समस्या
B) अडथळा
C) एक संसाधन (Resource)
D) दोष
*उत्तर: C*
*143. 'ब्रेनस्टॉर्मिंग' कशासाठी वापरले जाते?*
A) स्मरणशक्ती तपासणे
B) सृजनशील विचारांना चालना देण्यासाठी
C) शिस्त लावणे
D) गृहपाठ देणे
*उत्तर: B*
*144. 'निदानात्मक चाचणी' कशासाठी घेतात?*
A) श्रेणी देण्यासाठी
B) विद्यार्थ्यांच्या उणिवा शोधण्यासाठी
C) पास-नापास ठरवणे
D) बक्षीस देणे
*उत्तर: B*
*145. 'उपचारात्मक अध्यापन' कशासाठी करतात?*
A) नवीन शिकवण्यासाठी
B) उणिवा दूर करण्यासाठी
C) चाचणी घेण्यासाठी
D) गृहपाठ तपासणे
*उत्तर: B*
*146. 'शालेय व्यवस्थापन समिती' मध्ये किती टक्के पालक असतात?*
A) 50%
B) 60%
C) 75%
D) 90%
*उत्तर: C*
*147. प्राथमिक स्तरावर शिक्षणाचे माध्यम कोणते असावे?*
A) इंग्रजी
B) हिंदी
C) मातृभाषा
D) संस्कृत
*उत्तर: C*
*148. 'ज्ञानात्मक विकास' ही निरंतर प्रक्रिया आहे, असे कोणाचे मत होते?*
A) स्किनर
B) पाव्हलॉव्ह
C) जीन पियाजे
D) थॉर्नडाईक
*उत्तर: C*
*149. 'आत्मसन्मान' ही कोणती गरज आहे?*
A) शारीरिक गरज
B) सुरक्षिततेची गरज
C) दुय्यम किंवा मानसशास्त्रीय गरज
D) अन्नाची गरज
*
