बालविकास आणि अध्यापनशास्त्र (Child Development and Pedagogy) - २०० महत्त्वाचे प्रश्न उत्तरे

💥 *बालविकास आणि अध्यापनशास्त्र (Child Development and Pedagogy) - २०० महत्त्वाचे प्रश्न उत्तरे*

१. बालविकासाचा अर्थ काय? - बालकाच्या शारीरिक, मानसिक आणि बौद्धिक क्षमतेत होणारा प्रगत बदल.

२. मानसशास्त्राचा जनक कोणाला मानले जाते? - विल्यम वुंट.

३. 'बुद्धिमत्ता' (IQ) मोजण्याचे सूत्र कोणी मांडले? - विल्यम स्टर्न.

४. बुद्ध्यांक काढण्याचे सूत्र काय आहे? - (मानसिक वय / शारीरिक वय) × १००.

५. जीन पियाजे यांनी बोधात्मक विकासाच्या किती अवस्था सांगितल्या आहेत? - चार.

६. 'अनुवंश व परिस्थिती' यांचा विकास कोणावर अवलंबून असतो? - बालकाच्या सर्वांगीण विकासावर.

७. 'अध्यापन' म्हणजे काय? - अध्ययन सुलभ करण्याची प्रक्रिया.

८. कोहलरने कोणत्या प्राण्यावर प्रयोग केला? - चिंपांझी (सुलतान).

९. थॉर्नडाईक यांनी शिक्षणाचे कोणते मुख्य नियम दिले? - सज्जतेचा नियम, सरावाचा नियम आणि परिणामाचा नियम.

१०. 'स्कॅफोल्डिंग' (Scaffolding) ही संकल्पना कोणी मांडली? - लेव्ह वायगोत्स्की.

११. सामाजिक विकासाचा सिद्धांत कोणी मांडला? - लेव्ह वायगोत्स्की.

१२. बालकाच्या विकासाची पहिली पायरी कोणती? - शैशवावस्था.

१३. 'अध्ययन उपपत्ती' मध्ये 'अभिजात अभिसंधान' (Classical Conditioning) कोणी मांडले? - इव्हान पाव्हलॉव्ह.

१४. 'साधक अभिसंधान' (Operant Conditioning) कोणाचे आहे? - बी. एफ. स्किनर.

१५. समावेशक शिक्षण (Inclusive Education) म्हणजे काय? - सर्व प्रकारच्या मुलांना (सामान्य व विशेष) एकाच छताखाली शिक्षण देणे.

१६. 'मतिमंद' मुलांचा बुद्ध्यांक सामान्यतः किती असतो? - ७० पेक्षा कमी.

१७. 'सर्जनशीलता' (Creativity) कशाशी संबंधित आहे? - अपसारी विचार (Divergent Thinking).

१८. प्रगतीशील शिक्षणाचे जनक कोण आहेत? - जॉन ड्युई.

१९. कोहलबर्ग यांनी नैतिक विकासाच्या किती पातळ्या सांगितल्या आहेत? - तीन पातळ्या (सहा अवस्था).

२०. 'झोन ऑफ प्रॉक्सिमल डेव्हलपमेंट' (ZPD) म्हणजे काय? - बालकाची स्वतःची क्षमता आणि मदतीने केलेली कामगिरी यातील अंतर.

२१. बालकाचा विकास 'डोक्याकडून पायाकडे' होतो, याला काय म्हणतात? - शिरपादाभिमुख (Cephalocaudal) विकास.

२२. बालकाचा विकास 'मध्यभागाकडून टोकाकडे' होतो, याला काय म्हणतात? - समीप-दूरस्थ (Proximodistal) विकास.

२३. 'किशोरावस्था' हा ताणतणावाचा काळ आहे, असे कोणी म्हटले? - स्टॅन्ले हॉल.

२४. बालकाचे पहिले गुरु कोण असतात? - आई.

२५. 'शाळा' ही समाजाची काय आहे? - छोटी आवृत्ती.

२६. बहुविध बुद्धिमत्ता सिद्धांत (Multiple Intelligence) कोणी मांडला? - हॉवर्ड गार्डनर.

२७. गार्डनरने सुरुवातीला किती प्रकारच्या बुद्धिमत्ता सांगितल्या? - सात (नंतर आठ आणि नऊ).

२८. बालमजुरी प्रतिबंधक कायदा कोणत्या वर्षी लागू झाला? - १९८६.

२९. 'मुले कोरी पाटी असतात' (Tabula Rasa) असे कोणी म्हटले? - जॉन लॉक.

३०. 'लर्निंग विदाउट बर्डन' (ओझ्याविना शिक्षण) हा अहवाल कोणाचा आहे? - यशपाल समिती.

३१. RTE ऍक्ट २००९ नुसार प्राथमिक शाळेत विद्यार्थी-शिक्षक प्रमाण किती असावे? - ३०:१.

३२. 'ऑपरेशन ब्लॅक बोर्ड' कशाशी संबंधित आहे? - प्राथमिक शाळांमधील किमान सुविधा.

३३. 'डिस्लेक्सिया' (Dyslexia) कशाशी संबंधित आहे? - वाचनातील दोष.

३४. 'डिसग्राफिया' (Dysgraphia) कशाशी संबंधित आहे? - लेखनातील दोष.

३५. 'डिसकॅल्क्युलिया' (Dyscalculia) कशाशी संबंधित आहे? - गणितीय प्रक्रिया करण्यातील दोष.

३६. अध्यापनाची सर्वात प्रभावी पद्धत कोणती? - कृतीतून शिक्षण (Learning by doing).

३७. 'मायक्रो टीचिंग' (सूक्ष्म अध्यापन) चे चक्र किती मिनिटांचे असते? - ३६ मिनिटे.

३८. सूक्ष्म अध्यापनाची संकल्पना कोणी मांडली? - ड्वाईट ॲलन.

३९. व्यक्तिमत्त्वाचा 'स्व' सिद्धांत (Self Theory) कोणी मांडला? - कार्ल रॉजर्स.

४०. 'प्रकल्प पद्धती' (Project Method) चे जनक कोण? - डब्ल्यू. एच. किलपॅट्रिक.

४१. 'मोंटेसरी पद्धत' कोणी शोधली? - डॉ. मारिया मोंटेसरी.

४२. 'किंडरगार्टन' पद्धतीचे जनक कोण? - फ्रेडरिक फ्रोबेल.

४३. बालकाचा सामाजिक विकास कोठून सुरू होतो? - कुटुंबातून.

४४. शिक्षणात 'बक्षीस आणि शिक्षा' हे काय आहेत? - बाह्य प्रेरणा.

४५. 'प्रयत्न-प्रमाद' (Trial and Error) उपपत्ती कोणाची आहे? - एडवर्ड थॉर्नडाईक.

४६. 'मर्मदृष्टी' (Insightful Learning) उपपत्ती कोणाची आहे? - कोहलर (गेस्टाल्टवादी).

४७. मुलांच्या चुका या काय दर्शवतात? - त्यांच्या शिकण्याच्या प्रक्रियेचा एक भाग.

४८. 'निरंतर शिक्षण' (Continuous Education) कशावर भर देते? - आयुष्यभर शिकण्यावर.

४९. 'बुद्धिमत्तेचा द्विघटक सिद्धांत' कोणी मांडला? - चार्लस स्पीअरमन (G आणि S घटक).

५०. भाषिक विकासाचा सिद्धांत कोणी मांडला? - नोम चॉम्स्की.

👑 *TET Exam WhatsApp Group*

*🔊 शिक्षक पात्रता परीक्षा ग्रुप*

https://www.shaleyshikshan.in/2025/09/TET-Exam-WhatsApp-Group.html

५१. 'नकारात्मक शिक्षण' ही संकल्पना कोणाची आहे? - रुसो.

५२. 'एकात्मिक शिक्षण' (Integrated Education) कधी सुरू झाले? - १९७४.

५३. वर्गातील शिस्त कशी असावी? - स्व-शिस्त आणि लोकशाहीवादी.

५४. 'ब्लूमची वर्गीकरण पद्धती' (Bloom's Taxonomy) कशाशी संबंधित आहे? - शैक्षणिक उद्दिष्टे.

५५. बोधात्मक क्षेत्रातील सर्वात उच्च स्तर कोणता? - मूल्यांकन.

५६. अध्यापन प्रक्रियेतील 'त्रिध्रुवीय' घटक कोणते? - शिक्षक, विद्यार्थी आणि अभ्यासक्रम.

५७. 'शालेय दप्तराचे ओझे कमी करणे' कोणत्या समितीने सुचवले? - यशपाल समिती.

५८. विशेष गरजा असणाऱ्या मुलांसाठी (CWSN) कोणते शिक्षण महत्त्वाचे आहे? - समावेशक शिक्षण.

५९. बालकाचा सर्वाधिक विकास कोणत्या अवस्थेत होतो? - अर्भकावस्था आणि बालपण.

६०. 'क्रियात्मक विकास' म्हणजे काय? - स्नायूंचे नियंत्रण आणि समन्वय.

६१. शिक्षकाचा सर्वात महत्त्वाचा गुण कोणता? - संयम आणि चिकाटी.

६२. व्यक्तिमत्त्व मापनाची 'शाईच्या डागांची चाचणी' (Inkblot Test) कोणी तयार केली? - हर्मन रोर्शा.

६३. 'बुद्धिमत्तेचा समूह घटक सिद्धांत' कोणाचा आहे? - थरस्टन.

६४. 'अध्ययन संक्रमण' म्हणजे काय? - एका परिस्थितीतील शिकण्याचा उपयोग दुसऱ्या परिस्थितीत होणे.

६५. 'धन संक्रमण' म्हणजे काय? - आधीचे शिक्षण नवीन शिक्षणास मदत करते तेव्हा.

६६. 'ऋण संक्रमण' म्हणजे काय? - आधीचे शिक्षण नवीन शिक्षणात अडथळा निर्माण करते तेव्हा.

६७. 'शून्य संक्रमण' म्हणजे काय? - आधीच्या शिक्षणाचा नवीन शिक्षणावर काहीही परिणाम न होणे.

६८. 'ॲप्टीट्यूड' (Aptitude) म्हणजे काय? - विशिष्ट क्षेत्रातील जन्मजात क्षमता.

६९. प्रेरणा (Motivation) चक्रातील पहिली पायरी कोणती? - गरज (Need).

७०. अब्राहम मास्लो यांनी 'गरजांचा पदानुक्रम' सिद्धांतात किती गरजा सांगितल्या? - पाच.

७१. मास्लोनुसार सर्वात महत्त्वाची पहिली गरज कोणती? - शारीरिक गरजा.

७२. मास्लोनुसार सर्वोच्च गरज कोणती? - आत्मसाक्षात्कारी गरजा (Self-actualization).

७३. 'सामाजिक अध्ययन उपपत्ती' (Social Learning Theory) कोणी मांडली? - अल्बर्ट बांदुरा.

७४. बांदुरा यांनी कशावर प्रयोग केला? - बोबो डॉल (Bobo Doll).

७५. 'अहं' (Ego) कोणत्या तत्त्वावर काम करतो? - वास्तवता (Reality).

७६. 'ईड' (Id) कोणत्या तत्त्वावर काम करतो? - आनंद (Pleasure).

७७. 'सुपर ईगो' (Super Ego) कशावर आधारित आहे? - नैतिकता आणि मूल्ये.

७८. मनोविश्लेषणवादाचे (Psychoanalysis) जनक कोण? - सिगमन फ्रॉइड.

७९. 'प्रतिभाशाली' बालकांचा बुद्ध्यांक किती असतो? - १४० पेक्षा जास्त.

८०. 'अध्यापन सूत्र' (Teaching Maxims) कोणी मांडले? - हर्बर्ट स्पेन्सर.

८१. 'ज्ञात कडून अज्ञाताकडे' हे काय आहे? - अध्यापन सूत्र.

८२. 'आगमन पद्धती' (Inductive Method) म्हणजे काय? - उदाहरणाकडून नियमाकडे जाणे.

८३. 'निगमन पद्धती' (Deductive Method) म्हणजे काय? - नियमाकडून उदाहरणाकडे जाणे.

८४. अध्यापनातील 'प्रतिमान' (Models of Teaching) कोणी मांडले? - ब्रुस जॉयस आणि मार्शा वेल.

८५. बुद्धिमत्तेचा 'त्रि-आयामी' (Structure of Intellect) सिद्धांत कोणाचा? - जे. पी. गिल्फोर्ड.

८६. गिल्फोर्डच्या सिद्धांतात एकूण किती घटक आहेत? - १८० (सुरुवातीला १२०).

८७. 'स्मृती' (Memory) चे किती टप्पे आहेत? - नोंदणी, साठवणूक आणि पुनरुज्जीवन.

८८. विस्मरण (Forgetting) म्हणजे काय? - शिकलेले माहिती आठवू न शकणे.

८९. 'प्रगतीशील शिक्षण' कशावर भर देते? - समस्या निवारण आणि टीकात्मक विचार.

९०. CCE म्हणजे काय? - Continuous and Comprehensive Evaluation (सतत व सर्वंकष मूल्यमापन).

९१. मूल्यमापनाचे मुख्य दोन प्रकार कोणते? - आकारिक (Formative) आणि संकलित (Summative).

九२. संकलित मूल्यमापन कधी केले जाते? - सत्राच्या शेवटी.

९३. आकारिक मूल्यमापन कधी केले जाते? - अध्यापन प्रक्रिया चालू असताना.

९४. 'बालक हाच शिक्षणाचा केंद्रबिंदू असावा' असे कोणी म्हटले? - रुसो.

९५. अध्यापनाच्या 'पंचपदी' (Five Steps) कोणाच्या आहेत? - हर्बर्ट.

९६. शिक्षकाची भूमिका कशी असावी? - मार्गदर्शक आणि सुलभक (Facilitator).

९७. 'ऑटिझम' (Autism) हा कोणता विकार आहे? - सामाजिक संप्रेषणातील दोष.

९८. 'ADHD' चा पूर्ण अर्थ काय? - Attention Deficit Hyperactivity Disorder.

९९. 'गिफ्टेड' मुलांची ओळख कशी पटवाल? - त्यांच्या उच्च बुद्ध्यांक आणि सृजनशीलतेवरून.

१००. 'नॅशनल करिकुलम फ्रेमवर्क' (NCF) कधी जाहीर झाला? - २००५.

१०१. NCF २००५ नुसार शिक्षकाची भूमिका काय आहे? - सुलभक.

१०२. बालकाचा भाषिक विकास वयानुसार कसा होतो? - क्रमाने (रडणे, कुंजन, बडबडणे, शब्द).

१०३. 'भाषिक सापेक्षता' परिकल्पना कोणी मांडली? - व्हाॅर्फ.

१०४. मुले स्वतःशी बोलतात त्याला वायगोत्स्की काय म्हणतात? - खाजगी भाषण (Private Speech).

१०५. मुले स्वतःशी बोलतात त्याला पियाजे काय म्हणतात? - अहमकेंद्रित भाषण (Egocentric Speech).

१०६. 'पियाजे' यांच्या मते विकासाचा कोणता पैलू महत्त्वाचा आहे? - बोधात्मक.

१०७. 'ॲनिमिझम' (Animism) म्हणजे काय? - निर्जीव वस्तूंना सजीव मानणे.

१०८. पियाजेच्या कोणत्या अवस्थेत बालक 'वस्तुस्थिती' (Object Permanence) समजते? - संवेदी कारक अवस्था (Sensory Motor).

१०९. 'इंद्रिय विकास' हा शिक्षणाचा पाया आहे, असे कोणाचे मत होते? - मोंटेसरी.

११०. बालविकासावर सर्वाधिक परिणाम कोणाचा होतो? - सामाजिक वातावरणाचा.

१११. 'अभिरुची' (Interest) म्हणजे काय? - एखाद्या गोष्टीकडे लक्ष देण्याची प्रवृत्ती.

११२. अवधान (Attention) म्हणजे काय? - विशिष्ट वस्तूवर मन एकाग्र करणे.

११३. 'सापेक्षतावाद' शिक्षणात कोणी आणला? - गेस्टाल्टवाद्यांनी.

११४. 'व्यक्तिमत्त्व' (Personality) शब्द कोणत्या लॅटिन शब्दापासून आला? - परसोना (Persona).

११५. 'परसोना' म्हणजे काय? - मुखवटा.

११६. 'अध्ययन वक्र' (Learning Curve) काय दर्शवतो? - शिकण्याची प्रगती आणि वेग.

११७. 'अध्ययन पठार' (Learning Plateau) का येतो? - थकवा, कंटाळा किंवा चुकीची पद्धत यामुळे.

११८. 'मानसिक वय' (Mental Age) ही संकल्पना कोणी मांडली? - अल्फ्रेड बिने.

११९. 'बिने-सायमन' ही पहिली बुद्धीमापन चाचणी कधी तयार झाली? - १९०५.

१२०. 'अनुवंश' म्हणजे काय? - पालकांकडून मुलांकडे जाणारे जैविक गुणधर्म.

१२१. गुणसूत्रांच्या किती जोड्या मानवात असतात? - २३ जोड्या (एकूण ४६).

१२२. 'X' आणि 'Y' गुणसूत्रे काय ठरवतात? - लिंग (Sex).

१२३. 'मुली' होण्यासाठी कोणती गुणसूत्रे आवश्यक असतात? - XX.

१२४. 'मुलगा' होण्यासाठी कोणती गुणसूत्रे आवश्यक असतात? - XY.

१२५. 'सृजनशील बालके' कशी असतात? - जिज्ञासू आणि कल्पक.

१२६. शिक्षणात 'दृश्य-श्राव्य' (Audio-Visual) साधनांचा वापर का करावा? - आकलन सुलभ होण्यासाठी.

१२७. 'कृती संशोधन' (Action Research) कोणाशी संबंधित आहे? - स्टीफन कोरी.

१२८. शालेय स्तरावरील समस्या सोडवण्यासाठी कोणते संशोधन केले जाते? - कृती संशोधन.

१२९. 'बालकेंद्रित शिक्षण' म्हणजे काय? - मुलांच्या गरजा आणि आवडीनुसार शिक्षण.

१३०. 'मनोसामाजिक' विकासाचा सिद्धांत (Psychosocial Theory) कोणाचा? - एरिक एरिक्सन.

१३१. एरिक्सनने विकासाच्या किती अवस्था सांगितल्या? - आठ.

१३२. 'ओळख विरुद्ध संभ्रम' ही अवस्था कधी येते? - किशोरावस्थेत.

१३३. 'सर्व शिक्षा अभियान' कधी सुरू झाले? - २००१.

१३४. 'मिड डे मील' (शालेय पोषण आहार) कधी सुरू झाला? - १९९५.

१३५. RTE नुसार ६ ते १४ वयोगटातील मुलांना कोणते शिक्षण दिले जाते? - मोफत आणि सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण.

१३६. 'प्रगत अध्ययन' म्हणजे काय? - उच्च दर्जाचे कौशल्य प्राप्त करणे.

१३७. 'समायोजन' (Adjustment) म्हणजे काय? - परिस्थितीशी जुळवून घेणे.

१३८. 'संरक्षण यंत्रणा' (Defense Mechanisms) संकल्पना कोणाची? - सिगमन फ्रॉइड.

१३९. 'उदात्तीकरण' (Sublimation) म्हणजे काय? - सामाजिक अमान्य इच्छांना मान्य स्वरूपात बदलणे.

१४०. 'तर्कसंगती' (Rationalization) म्हणजे काय? - अपयशाचे खोटे समर्थन करणे.

१४१. 'शिक्षण ही समाज परिवर्तनाची गुरुकिल्ली आहे' असे कोणी म्हटले? - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर.

१४२. 'वर्गातील बहुभाषिकता' हे काय आहे? - एक संसाधन (Resource).

१४३. 'ब्रेनस्टॉर्मिंग' (Brainstorming) कशासाठी वापरले जाते? - सृजनशील विचारांना चालना देण्यासाठी.

१४४. 'निदानात्मक चाचणी' (Diagnostic Test) कशासाठी घेतात? - विद्यार्थ्यांच्या उणिवा शोधण्यासाठी.

१४५. 'उपचारात्मक अध्यापन' (Remedial Teaching) कशासाठी करतात? - उणिवा दूर करण्यासाठी.

१४६. 'शालेय व्यवस्थापन समिती' (SMC) मध्ये किती टक्के पालक असतात? - ७५%.

१४७. प्राथमिक स्तरावर शिक्षणाचे माध्यम कोणते असावे? - मातृभाषा.

१४८. 'ज्ञानात्मक विकास' ही निरंतर प्रक्रिया आहे, असे कोणाचे मत होते? - जीन पियाजे.

१४९. 'आत्मसन्मान' ही कोणती गरज आहे? - दुय्यम किंवा मानसशास्त्रीय गरज.

१५०. 'सहकारी शिक्षण' (Cooperative Learning) मध्ये कोण महत्त्वाचे असते? - गट आणि विद्यार्थी.

१५१. 'शिक्षक' हा विद्यार्थ्यांचा काय असावा? - मित्र, तत्वज्ञ आणि मार्गदर्शक.

१५२. मुलांच्या लेखनाचे मूल्यमापन करताना कशावर भर द्यावा? - विचारांची अभिव्यक्ती.

१५३. 'क्रीडा पद्धत' (Playway Method) चे जनक कोण? - हेन्री कोल्डवेल कुक.

१५४. 'साक्षरता' म्हणजे काय? - वाचण्याची आणि लिहिण्याची क्षमता.

१५५. 'मूलभूत शिक्षण' (Wardha Scheme) कोणी मांडले? - महात्मा गांधी.

१५६. गांधीजींच्या मते शिक्षणाचे ध्येय काय? - चारित्र्य निर्मिती.

१५७. 'बुद्धिमत्तेचा बहुघटक सिद्धांत' कोणी मांडला? - थॉर्नडाईक.

१५८. 'स्टॅनफोर्ड-बिने' चाचणीचे भारतीय रूपांतर कोणी केले? - डॉ. सी. एच. राइस.

१५९. 'अनुभव हाच श्रेष्ठ शिक्षक' असे कोणी म्हटले? - रुसो.

१६०. 'स्वयंशोधन' (Heuristic) पद्धतीचे जनक कोण? - एच. ई. आर्मस्ट्राँग.

१६१. 'कौशल्य' म्हणजे काय? - सराव आणि अनुभवातून प्राप्त झालेली क्षमता.

१६२. 'अभिप्रेरणा' ही शिक्षणाचे काय आहे? - हृदय किंवा महामार्ग.

१६३. 'बुद्धिमत्ता ही परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता आहे' असे कोणी म्हटले? - जीन पियाजे.

१६४. 'संवेगांचा' (Emotions) उद्रेक कोणत्या अवस्थेत जास्त होतो? - किशोरावस्था.

१६५. 'टोळी अवस्था' (Gang Age) कोणती? - उत्तर बालपण.

१६६. 'निसर्ग' (Nature) आणि 'संगोपन' (Nurture) वादात 'निसर्ग' म्हणजे काय? - अनुवंशिकता.

१६७. 'संगोपन' (Nurture) म्हणजे काय? - पर्यावरण किंवा परिस्थिती.

१६८. 'शिक्षकाचे चारित्र्य' वर्गावर कसा परिणाम करते? - आदर्श म्हणून.

१६९. 'प्रात्यक्षिक' पद्धती कोठे जास्त प्रभावी ठरते? - विज्ञान विषयांत.

१७०. 'प्रश्नोत्तर' पद्धतीचे जनक कोण? - सॉक्रेटिस.

१७१. 'मुक्त शिक्षण' म्हणजे काय? - लवचिक आणि बंधने नसलेले शिक्षण.

१७२. 'शालेय संस्कृती' कशावर अवलंबून असते? - शिक्षक, विद्यार्थी आणि प्रशासन यांच्या आंतरक्रियेवर.

१७३. 'पियाजे' नुसार मुले जगाबद्दल ज्ञान कसे मिळवतात? - स्वतःच्या कृतीतून (Construction of Knowledge).

१७४. 'सामाजीकरण' म्हणजे काय? - समाजाचे नियम आणि मूल्ये शिकण्याची प्रक्रिया.

१७५. 'द्वितीयक सामाजीकरण' कोठे होते? - शाळा आणि मित्रमंडळींमध्ये.

१७६. 'पुनर्बलन' (Reinforcement) चे प्रकार किती? - दोन (धनात्मक आणि ऋणात्मक).

१७७. 'पुरस्कार' हे कोणत्या प्रकारचे पुनर्बलन आहे? - धनात्मक.

१७८. मुलाला वर्गात प्रश्न विचारण्यापासून रोखणे हे काय आहे? - चुकीचे अध्यापन.

१७९. 'विद्यार्थ्यांची उपस्थिती वाढवण्यासाठी' काय करावे? - अध्यापन रंजक बनवावे.

१८०. 'मुल्यांकन' आणि 'मापन' यामध्ये काय फरक आहे? - मापन संख्यात्मक असते, मूल्यांकन गुणात्मक व संख्यात्मक दोन्ही असते.

१८१. 'पोर्टफोलिओ' (Portfolio) म्हणजे काय? - विद्यार्थ्यांच्या कामाचा प्रगतीशील संग्रह.

१८२. 'चेक लिस्ट' कशासाठी वापरतात? - विशिष्ट गुण किंवा कौशल्याची उपस्थिती तपासण्यासाठी.

१८३. 'रुब्रिक्स' (Rubrics) कशाशी संबंधित आहे? - मूल्यमापन निकष.

१८४. 'सांघिक अध्यापन' (Team Teaching) म्हणजे काय? - दोन किंवा अधिक शिक्षकांनी मिळून शिकवणे.

१८५. 'विविध बुद्धिमत्ता' वर्गात कशा ओळखाव्या? - विद्यार्थ्यांच्या विविध कृतींचे निरीक्षण करून.

१८६. 'अध्यापन साहित्य' कशासाठी वापरावे? - संकल्पना स्पष्ट करण्यासाठी.

१८७. 'ब्लॅकबोर्ड' वापरताना कोणती खबरदारी घ्यावी? - सुवाच्य आणि स्पष्ट लेखन.

१८८. 'शिक्षकाची संवाद शैली' कशी असावी? - स्पष्ट, प्रभावी आणि उत्साहवर्धक.

१८९. 'लोकशाही शिक्षण' म्हणजे काय? - जिथे विद्यार्थ्यांच्या मताचा आदर केला जातो.

१९०. 'अध्ययन अक्षमता' (Learning Disability) कायमस्वरूपी असते का? - नाही, योग्य मार्गदर्शनाने सुधारता येते.

१९१. 'थॉर्नडाईक' यांच्या मते शिकणे म्हणजे काय? - संबंध प्रस्थापित करणे (Bonding).

१९२. 'पाव्हलॉव्ह' च्या प्रयोगात लाळ सुटणे ही काय आहे? - प्रतिसाद (Response).

१९३. 'पाव्हलॉव्ह' च्या प्रयोगात घंटा वाजवणे हे काय आहे? - उद्दीपक (Stimulus).

१९४. 'अंमलबजावणी' हा कोणत्या क्षेत्रातील स्तर आहे? - बोधात्मक (Cognitive).

१९५. 'भावनिक बुद्धिमत्ता' (Emotional Intelligence) ही संकल्पना कोणी प्रसिद्ध केली? - डॅनियल गोलमन.

१९६. गोलमननुसार भावनिक बुद्धिमत्तेचे किती घटक आहेत? - पाच.

१९७. 'स्व-नियमन' (Self-regulation) म्हणजे काय? - स्वतःच्या भावनांवर नियंत्रण ठेवणे.

१९८. 'समानुभूती' (Empathy) म्हणजे काय? - दुसऱ्याच्या भावना त्यांच्या दृष्टिकोनातून समजून घेणे.

१९९. शिक्षकाने वर्गात 'भेदभाव' टाळण्यासाठी काय करावे? - सर्वांना समान संधी द्यावी.

२००. 'यशस्वी शिक्षक' कोण असतो? - जो विद्यार्थ्यांच्या मनात शिकण्याची आवड निर्माण करतो.